Góc Sức Khỏe 365

TIỂU ĐƯỜNG (Phần 1): TIỂU ĐƯỜNG LÀ GÌ? TẠI SAO PHẦN LỚN NGƯỜI MẮC KHÔNG HAY BIẾT?

Mình nhớ lần đầu tiên nghe tin một người thân bị chẩn đoán tiểu đường týp 2 - điều khiến mình sốc không phải là bệnh, mà là câu nói của bác sĩ: "Bệnh này có thể đã âm thầm tiến triển từ 10 năm trước."

10 năm. Mà không có một dấu hiệu nào rõ ràng.

Từ đó mình bắt đầu tìm hiểu - và càng nghiên cứu, càng thấy đây là thứ mà phần lớn chúng ta đang bỏ qua, không phải vì không quan tâm, mà vì không biết mình cần lo.

CON SỐ ÍT AI NGỜ.

Tại Mỹ, gần 98 triệu người trưởng thành đang có tiền tiểu đường - tức đường huyết đã cao hơn bình thường nhưng chưa đến ngưỡng tiểu đường thật sự. Trong số đó, hơn 80% hoàn toàn không biết. Họ không có triệu chứng gì. Họ cảm thấy bình thường. Và mỗi năm, một phần trong số đó âm thầm tiến sang tiểu đường týp 2 chính thức.

Còn tại Việt Nam, tỷ lệ người mắc tiểu đường đang tăng nhanh - và phần lớn cũng chỉ phát hiện bệnh khi đã ở giai đoạn sau.

TIỂU ĐƯỜNG THỰC RA LÀ GÌ?

Tiểu đường xảy ra khi cơ thể không còn kiểm soát được lượng đường trong máu một cách hiệu quả. Có hai loại chính:

Týp 1 - do hệ miễn dịch tấn công nhầm.

• Hệ miễn dịch tấn công nhầm tuyến tụy, khiến cơ thể gần như không sản xuất được Insulin.
• Không liên quan đến lối sống.
• Chiếm khoảng 5–10% tổng số ca tiểu đường.

Týp 2 - do cơ thể "không nghe" Insulin nữa.

• Cơ thể vẫn có Insulin, nhưng các tế bào dần kháng lại.
• Tuyến tụy phải bơm nhiều hơn để bù - sau nhiều năm, nó kiệt sức.
• Đường máu tăng cao mãn tính.
• Chiếm tới 90–95% tổng số ca tiểu đường.

Týp 2 là loại chúng ta sẽ cùng tìm hiểu trong suốt seri Tiểu đường này.

TẠI SAO NGƯỜI TA THƯỜNG KHÔNG BIẾT MÌNH ĐANG TRÊN ĐƯỜNG ĐẾN ĐÓ?

Vì tiền tiểu đường gần như không có triệu chứng.

Không khát nước bất thường. Không tiểu nhiều. Không mệt mỏi rõ ràng. Những dấu hiệu kinh điển đó chỉ xuất hiện khi bệnh đã tiến xa.

Trong khi đó, cơ thể đang âm thầm chịu tổn thương ở mạch máu, thần kinh và các cơ quan nội tạng - có khi 10 đến 15 năm trước khi được chẩn đoán chính thức.

Đây là lý do xét nghiệm đường huyết định kỳ quan trọng hơn bất kỳ triệu chứng nào bạn đang chờ đợi. Đừng đợi cơ thể lên tiếng mới đi kiểm tra - vì đôi khi, khi nó lên tiếng thì đã muộn.

TIN TỐT - VÀ ĐÂY LÀ TIN THẬT.

Tiền tiểu đường có thể đảo ngược hoàn toàn. Không phải bằng thuốc đặc biệt hay chế độ ăn kiêng cực đoan - mà bằng những thay đổi lối sống nhỏ nhưng có chứng cứ khoa học rõ ràng.

Nghiên cứu Diabetes Prevention Program (DPP) do Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH) thực hiện - một trong những thử nghiệm lâm sàng lớn nhất về phòng ngừa tiểu đường - cho thấy:

• Chỉ cần giảm khoảng 7% cân nặng kết hợp vận động 150 phút mỗi tuần
• Nguy cơ tiến triển thành tiểu đường có thể giảm tới 58%
• Hiệu quả đó còn cao hơn cả thuốc Metformin

Nhưng cửa sổ thời gian có hạn. Càng để lâu, tuyến tụy càng mất đi khả năng phục hồi. Vì vậy, biết sớm - hành động sớm - là điều quan trọng nhất bạn có thể làm cho sức khỏe của mình.

Để hiểu tại sao tiền tiểu đường nguy hiểm và tại sao lối sống lại có sức mạnh đảo ngược nó - bạn cần hiểu Insulin hoạt động như thế nào trong cơ thể.

Đó là nội dung của Phần 2. Hẹn gặp bạn ở đó.

Bài viết chỉ mang tính chất cung cấp thông tin sức khỏe tổng quát, không thay thế cho tư vấn y khoa. Hãy gặp bác sĩ để được tư vấn phù hợp với tình trạng cụ thể của bạn.

Nguồn tham khảo: American Diabetes Association, NIH Diabetes Prevention Program.